BURSEVÎ MUHYİDDÎN HALÎFE VE ‘İBRETNÂME’SİNE DAİR

RAMADAN DOĞAN
1.054 371

Öz


ÖZ

Zengin varlığı ile büyük bir hazineye sahip arşivlerimiz, muhafaza ettikleri edebî eserleri gün yüzüne çıkarabilecek ve böylece geçmiş ile gelecek arasında bir köprü oluşturabilecek araştırmacıları beklemektedir. Bursevî Muhyiddin Halîfe’nin İbretnâme isimli eseri, dinî-tasavvufi ve ahlakî mesneviler arasına alabileceğimiz türde bir mesnevidir. Eser 310 varaklık bir yazmadır. Bu çalışmamızda şair ve eseri hakkında incelemeler yapmanın yanında mesnevi türü ve şairin yaşadığı dönem hakkında bilgiler de vereceğiz. İbretnâme, 6360 beyit; 55 parçadan ibaret 656 dörtlük ve 27 varaklık iki parça mensur bölümlerden müteşekkildir. Fâ‘ilâtün, fâ‘ilâtün, fâ‘ilün vezni ile yazılmış gibi görünse de bu vezni eserin pek çok yerinde uygulayamadığımız için hece vezni ile yazılmış olma ihtimalini göz önüne alarak eserin veznini hece olarak kabul etmeyi uygun bulduk. Eserin “mevize ve nakildir ki” söz veya grubuyla başlayan yerlerini ise mensur kabul ederek tetkik edebiliriz. Şair eserinde, okuyucuya doğrudan ibretlik vesikalar anlatırken sözlerini ayet ve hadislerle desteklemiştir. Eserde ahlakî kuralların yanı sıra beşerî münasebetlere dair öğütler de sıralanmaktadır. Bu öğütlerin veya ibretlik vesikaların büyük bir kısmı dünya hayatının geçiciliğine, ahiret hayatına ve bu hayata hazırlanırken mutlaka kâmil bir mürşidin elinden tutmak gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Bursevî Muyhiddîn Halîfe, İbretnâme, dini-tasavvufî-ahlakî mesneviler.

 

ON BURSAWĪ MUHYIDDIN KHALIFA AND HIS ‘IBRATNĀMA’

ABSTRACT

Our archives those have a vast treasure with their rich belongings are waiting for the researchers who will bring the literary works they include to light and who will establish a bridge between the past and the future. Bursawī Muhyiddin Khalifa’s work entitled Ibratnâma is a sort of mathnawî which can be accepted among the religious-sufi and also moral mathnawîs.  The manuscript consists of 310 leaves.  In our study, we will try analyse the poet and his work as well as the mathawî genre and the period in which he lived. Ibratnâma consists of 6360 verses; 656 quatrains composed in 55 pieces; and also two prose sections consisting of 27 leaves. Although it seems to be written in ‘Fâ‘ilâtûn, fâ‘ilâtûn, fâ‘ilûn’ metre, we decided to accept the metre of the work as syllabic metre by taking the possibility of being written in syllabic metre into consideration as we cannot apply that pattern in many parts of the work. Thus, we can examine the parts beginning with the words or word groups of “mevize ve nakildir ki” as prose. The poet supports his words by the verses of the Qur’an and by the sayings of the Prophet when he tells the readers direct exemplary records. He enlists the moral rules as well as the admonishments on human relations. Most of these exemplary records and the admonishments marks the transiency of this worldly life, the next-worldly life and the necessity of the guidance by a spiritual master who is a Universal Man when preparing for the next World.

Keywords: Classical Turkish Literature, Bursevî Muyhiddîn Halîfe, Ibratnâma, religious-sufî-moral mathnawîs.


Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.18345/tm.59130