ESKİ UYGUR BUDİST METİNLERİNDE ŞEYTAN, YILAN, KADIN İLİŞKİSİ

Hacer TOKYÜREK
2.187 798

Öz


ÖZ

Tarihte toplumlar belli dönemler anaerkil olabilmekle birlikte genellikle ataerkil bir toplum düzeni içinde örgütlenmişlerdir. Ataerkil toplum düzeni içerisinde çoğunlukla kadınlara bakış açısı erkek gözü ile olmuştur. Türklerin ataerkil bir toplum düzenine sahip olmasıyla birlikte kadına bakış açısı daha insani ve daha olumlu yöndedir. Buna karşı pek çok toplum düzeninde kadına bakış açısı olumsuz yöndedir. Kadın bazen bir şeytan bazen de yılan olarak adlandırılmakta, ama genellikle üçlü bir olgu olarak görülmektedir. En eski toplumlardan olan Sümer, Mısır, Yunan, Hint mitolojilerinde ve muhtemelen buna bağlı olarak Musevilik ve Hıristiyanlıkta şeytan genellikle yılan ile ilişkilendirilmiş ve kozmik dünyanın yaratılmasına neden olmuştur. Şeytan ve yılan ya da şeytanın tezahürü olan yılan, kadını kandırmış ve belki de günümüze ulaşan mitsel bir üçlü ittifakı ortaya çıkmıştır. Özellikle Hint mitolojisinde ve devamında Budizm’de şeytan ve yılan kozmosun oluşmasına neden olmuştur. Kadın da bunlara bağlı olarak yeniden doğum ve ölüm döngüsünü oluşturmuştur. Çünkü kadın cahil ve şehvet doludur. Şeytan, yılan ve kadın Budizm’de hem kozmosun oluşmasını ve yeniden doğum-ölüm döngüsünü hem de baştan çıkarıcılığı ifade eder. Budist Uygur metinlerinde de bu olguları anlatan pek çok ifade vardır.

Anahtar Kelimeler: Şeytan, yılan, kadın, mitoloji, Budizm, Eski Uygurca.

 

THE SATAN, SERPENT, AND WOMEN’S RELATIONSHIP

IN OLD UYGHUR BUDDHIST TEXT

ABSTRACT

Although societies have been in matriarchal society orders during certain periods in history, they have generally been organized in patriarchal societies. The perspection of women in a patriarchal society organization has mostly been through men’s eyes. After the Turks adopted a patriarchal society order, the perception of women in the society has become more humane and in a more positive direction. On the contrary, in many society formations, women are perceived in a negative way. Women are sometimes referred to as satans and some other times as serpents; but in general, they are seen as a triple case. In Sumerian, Egyption, Greek and Indian mythologies, which are among the oldest societies and in Judaism and Christianity in connection satan is generally associated with serpent and they have led to the creation of the cosmic world. Satan and serpent or rather the serpent as a manifestation of the satan, may have deceived woman and may have revealed an extant mythical triple alliance. Especially in Indian mythology and consequently in Buddhism, satan and serpent have caused the formation of the cosmos. And woman, in connection to these, formed the rebirth and death cycles. Because women are ignorant and fullof lust. In Buddhism, satan, serpent and woman refer not only to the formatin of the cosmos and the re-birth-death cycle, but also to seduction. There are many expressions in Buddhist Uighur texts that describe these phenomenon.

Keywords: Satan, serpent, woman, mythology, Buddhism, Old Uyghur.


Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.18345/tm.65602