BEŞE UNVANI HAKKINDA

Turan Açık
907 269

Öz


Geleneksel Osmanlı siyaset düzleminde merkezde yer alan padişahın mutlak bir hükümdar tipi tesis etmesinde birincil önemi olan yeniçeriliğin tarihi, uzun zaman İmparatorluğun tarihi anlamına gelmiştir. Yeniçerilerin kullanmasının bir “gelenek” haline geldiği beşe unvanı, bir kişinin yeniçeri olup olmadığının anlaşılması hususunda araştırmacılar tarafından da bir gösterge olarak değerlendirilmiştir. 1559 tarihinden sonra hızla taşraya yayılmaya ve kendilerine toplumsal bir zemin tesis etmeye başladıklarını gördüğümüz yeniçerilerle birlikte taşrada beşe unvanı, hemen birçok kişinin kullandığı en yaygın unvan haline gelmiştir. İşte bu makalede, Osmanlı toplumunu gözleyebileceğimiz en iyi belge grubu olan şer‘iye sicillerinde neredeyse her kayıtta karşılaştığımız beşe unvanının, 17. yüzyıla gelindiğinde sadece yeniçerilerin kullandığı bir unvan olarak kullanılıp kullanılmadığı sorusunun cevabı gerekçeleri ile birlikte verilmeye çalışılmıştır. Netice itibariyle, 17. yüzyıla gelindiğinde beşe unvanının sadece yeniçeriler tarafından kullanılmadığı anlaşılmıştır.


Tam metin:

PDF