GENERAL MOSELEY’İN AMERİKAN MANDASI VE ANADOLU’DA KURULMASI PLANLANAN ERMENİ DEVLETİ İLE İLGİLİ RAPORU

İsmail Köse
1.500 883

Öz


Paris Barış Konferansı görüşmeleri esnasında Osmanlı Devleti’nin bir devletçiğe dönüştürülmesi düşüncesi Mayıs ayı itibarıyla Konferans’ta daha fazla seslendirilmeye başlanmıştır. Anadolu’da kurulacak bir Ermeni Devleti’nin ve Türklere bırakılacak toprakların tamamının manda idaresini ABD’nin üstlenmesi isteniyordu. Kurulacak manda idaresi ya da idareleri için Wilson, savaş öncesi Osmanlı Coğrafyasına iki araştırma kurulu gönderdi. Bu kurullardan biri Anadolu’da kurulacak manda ve Ermeni Devleti ile ilgili olan Harbord Kurulu idi. Diğer bir kurul ise Moseley Raporu diye anılmakta olup Harbord Raporu’nu tamamlayıcı niteliktedir ve General Moseley tarafından manda idaresi kurulacak bölgelerdeki askeri durumu, kuvvet yapısını ve cephane mevcutlarını araştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Anahtar kelimeler

 

: General Van Horn Moseley, Woodrow Wilson, Mustafa

Kemal, Ermeniler, Milli Mücadele, Manda.

 


Anahtar kelimeler


General Van Horn Moseley, Woodrow Wilson, Mustafa

Tam metin:

PDF

Referanslar


Arşiv Belgeleri

House of Representatives, Doc. No. 791. Mandate for Armenia, Message from the President of the US, May 24, 1920.

House of Representatives, Report No. 1101, Part 2, Mandate for Armenia, June 4, 1920.

James G. Harbord, Conditions in the Near East, Report of the American Military Mission to Armenia, Government Printing Office, Washington 1920.

Library of Congress Manuscript Division (LCMD), The Papers of Mark L. Bristol-I, Statement Made by Mr. C. F. Gates, President of the Robert College, Constantinople, April 29, 1919. Con. 2593-19.

LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-I, Two Weeks Operation Report Ending June 22, 1919. Con. 4052-19. LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-I, War Diary, Confidential, October 11, 1919.

LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-I, War Diary, Confidential, April 2, 1920.

LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-II, War Diary, Confidential, June 24, 1920.

LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-IV, War Diary, Confidential, August 14, 1922.

LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-VI, War Diary, Confidential, Octo- ber 27, 1924.

LCMD, The Papers of Mark L. Bristol-VII, Confidential Diary, January 31, 1927.

Mandatory Over Armenia, Journal of the House of Representatives of US, Report No. 1101, June 3, 1920.

Mandatory Over Armenia-Report, by Brigade General George Van Horn Moseley, 24 May 1920, Senate, Document No. 281, Government Printing Office, Washington, 1920. Resmi Belgeler

Papers Relating to Foreign Affairs of United States (PRFRUS) 1919, C. II, Government Printing Office, Washington 1934.

PRFRUS, Paris Peace Conferance 1919, C. III, Government Printing Of- fice, Washington 1943, s. 870-871.

PRFRUS, Paris Peace Conferance 1919, C. IV, Government Printing Of- fice, Washington 1943.

PRFRUS 1895, Part II, Government Printing Office, Washington 1896.

PRFRUS, Paris Peace Conferance 1919, C. V, Government Printing Of- fice, Washington 1946.

PRFRUS, Paris Peace Conferance 1919, C. VI, Government Printing Of- fice, Washington 1946.

PRFRUS 1920, C. III, Government Printing Office, Washington 1936. Basılı Eserler

Akgün, Seçil, General Harbord’un Anadolu Gezisi ve Ermeni Meselesi’ne Dair Raporu, Tercüman Tarih Yayınları, İstanbul, 1981.

Akgün, Seçil, “Ana Hatlarıyla General Moseley Raporu: Türkiye’de Ame- rikan Mandası”, Belleten, XLVIII/189-190 (Ocak-Nisan 1985), 95-108.

Ayışığı, Metin, Kurtuluş Savaşı Sırasında Türkiye’ye Gelen Amerikan He- yetleri, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2004.

Brown, Philip, “The Mandate Over Armenia”, The American Journal of International Law, XIV/3 (1920).

Erol, Mine, Türkiye’de Amerikan Mandası Meselesi 1919-1920, İleri Ba- sımevi, Giresun 1972.

Grabill, Joseph L., Protestant Diplomacy and the Near East, Missionary Influence on American Policy, 1810-1927, University of Minnesota 1971.

Günay, Nejla, “Amerikan Misyonerlerine Anadolu Halkının Tepkisi ve Bu- nun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkileri”, Akademik Bakış, I/2 (2008).

Hurewitz, J. C., “Türk-Amerikan İlişkileri ve Atatürk”, Çağdaş Düşünce Işığında Atatürk, Nejdet F. Eczacıbaşı Vakfı Yayını, İstanbul 1983.

İpek, Nedim, “Anadolu’dan Amerika’ya Ermeni Göçü”, OTAM, sayı 6 (Ankara 1995).

Lippe, John M. Vander, “The “Other” Treaty of Lausanne: The American Public and Official Debate on Turkish-American Relations”, Turkish Year Book, 1993.

Nutuk, Beşiktaş Trabzonlular Derneği, İstanbul, b.t.y.

Özdemir, Hikmet vd., Ermeniler: Sürgün ve Göç, Türk Tarih Kurumu, An- kara 2010.

Salahi R. Sonyel, Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika I, Türk Tarih Kuru- mu, Ankara 1995. Gazeteler

Chicago Daily Tribune, New York Times,

Los Angeles Daily Times,

San Francisco Chronicle,