Cerrahi Aydınlatılmış Onam Hakkında Hastaların Bilgi Düzeyinin İncelenmesi

Zeynep KARAMAN ÖZLÜ, Münevver KILIÇ, Ayşegül YAYLA
2.592 469

Öz


Amaç: Araştırma cerrahi aydınlatılmış onam hakkında hastaların bilgi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı.

Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, Ekim–Aralık 2013 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Ordu Üniversitesi Eğitim Araştırma  Hastanesi Cerrahi Kliniklerinde yatan hastalar oluşturdu. Örneklemini ise belirtilen tarihler arasında araştırma kriterlerine uyan, araştırmaya katılmayı kabul eden, iletişim kurulabilen, 18 yaş ve üzeri 200 hasta oluşturdu. Veriler araştırmacı tarafından hastanın taburcu olmasına karar verildiği gün, hastanın uygun olduğu zamanda, yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik dağılım, ortalamalar, Ki-kare testi kullanıldı.

Bulgular: Aydınlatılmış onamı okuyan hastaların çoğunluğunun, kendisinin okuduğu (%89.0), onamı anlamadığı (%37.6), hemşire tarafından imza alındığı (%55.0), bunun formalite olduğunu düşündüğü (%38.5) ve onam hakkında açıklama yapıldığı (%59.6) belirlendi. Aydınlatılmış onamı çoğunlukla 31-43 yaş aralığında olan (%35.0), kadın (%53.3), lise mezunu (%31.7), ev hanımı veya emekli (%41.7), ilde yaşayan (%53.3), daha önce 1 kez hastanede yatan (%63.3) ve ameliyat olmayan (%70.0) hastaların anladığı belirlendi. Hastaların cerrahi aydınlatılmış onamı okuma durumu ile onamı anlama durumu, onamı imzalama nedenini bilme durumu ve cerrahi aydınlatılmış onamı anlama durumu ile onamı okuma durumu, onam hakkında açıklama yapılma durumu, onam hakkındaki öneriler durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05).

            Sonuç; Sonuç olarak, hastaların cerrahi aydınlatılmış onamı okuduğu  ve anlamadığı, onam imzasının hemşireler tarafından alındığı, açıklamanın hemşireler tarafından yapıldığı, onamı formalite olduğu için imzaladığı saptandı. Bu sonuçlar doğrultusunda, hastaların sosyo demografik durumlarına uygun teknikler kullanılması, yabancı teknik terminoloji kullanımının en aza indirilerek bilgilendirilmesi, aydınlatılmış onamın uygulanmasıyla ilgili sorunların tanımlanması ve çözümüne yönelik kurumsal stratejilerin oluşturulması ve kurum politikalarının geliştirilmesi, çalışanlara yönelik genel onam alma ve bilgilendirme hakkı konularında hizmet içi eğitim programlarının planlanması önerilebilir.


Anahtar kelimeler


Aydınlatma, bilgilendirme, hasta, onam

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.17681/hsp.88203

Referanslar


Aydınlatılmış Onam Kılavuzu. TTB-UDEK Etik Çalışma Grubu. Ankara, 2013.

Dünya Tabipler Birliği Helsinki Bildirgesi. JAMA, İncesu’nun 2001; 14, 8;398-400.

Kaya M. “Hekimin Aydınlatma Yükümlülüğü Ve Kişilik Hakkı İle İlişkisi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2012; 1 (3): 8.

Ersoy N. Klinik etiğin önemli bir sorunu: Aydınlatılmış onam. Turkiye Klinikleri J Med Ethics. 1994; 2(3):131-6 .

Ersoy N. Aydınlatılmış Onam. Çağdaş Tıp Etiği, A.D. Erdemir, Ö. Öncel, Ş. Aksoy, (Ed.). Nobel Tıp Kitapevleri, 2003; 204-30.

Güzeldemir ME. Hasta bilgilendirmenin önemi. Sendrom Tıp Dergisi. Mayıs; 2005; 1-28.

Aydınlatılmış Onam Hazırlama Ve Kullanma Rehberi. Ç.Ü. Tıp Fakültesi Hastanesi, Adana, 2005.

Hasta Hakları Yönetmeliği, Resmi Gazete, Tarih: 01.08.1998; Sayı: 23420.

Ülman YI. “Aydınlatılmış onam, tıp etiğinde özerklik ilkesi ve hastanın kendi hakkında karar verme hakkı”, Güncel Hukuk, Ekim, 2007; 10: 51-53.

Özaydın Z. Bir Hasta Hakkı Olarak Özerklik Ve Aydınlatılmış Onay, Medikal Etik (Kuram Ve Uygulama Sorunları), Prof.Dr.Hüsrev Hatemi. (Ed). Tavaslı Matbaacılık, 1999; 39-54.

Çağlayan S, Tuncer BB. Ortodontide risk faktörleri ve hekim sorumluluğu. S.D.Ü Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2013; 4 : 3.

Jukic, M., Kozina, S., Kardum, G., Hogg, R., Kvolik, S. Physicians overestimate patient's knowledge of the process of informed consent: a cross-sectional study. Med Glas (Zenica), 2011; 8:39-45.

Özcan FI. Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatılmış Onam. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2008.

Kalala WTPatients’ perceptions and understanding of informed consent for surgical procedures, faculty of health sciences. Master of Medicine in Family Medicine, Johannesburg, 2011.

Ertem A, Yava A, Demirkılıç U. Kardiyak cerrahi yapılan hastaların ameliyat öncesi verilen aydınlatılmış onam hakkındaki görüş ve önerilerinin belirlenmesi. Türk Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Dergisi, 2013; 21(2):378-391.

İncesu E. Konya Seydişehir devlet hastanesinde yatan hastaların, bilgilendirilme ve aydınlatılmış onam alma süreçlerinin değerlendirilmesi. Adli Bilimciler Derneği 1. Ulusal Sağlık Hukuku Kongresi, Marmaris, 1-4 Mayıs 2014.

Erman B. Ceza Hukukunda Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2003; 101-103.

Aydın Er R, Özcan M. Akpınar A, Ersoy N. Ortopedide aydınlatılmış onama ait etik sorunlar: Kocaeli’den Bir Örnek. Türkiye Klinikleri J Med Sci., 2011; 31: 455-63.

Turla A, Karaarslan B, Kocakay M, Pekşen Y. Hastalara yeterince aydınlatma yapılıp-yapılmadığı ve onam alınması durumunun saptanması. Turkiye Klinikleri J Foren Med., 2005; 2: 33-8.

Ghulam AT, Kessler M, Bachmann LM, Haller U, Kessler TM. Patients’ satisfaction with the preoperative informed consent procedure: a multicenter questionnaire survey in Switzerland. Mayo Clin Proc., 2006; 81:307-12.

Çullu, M. Hastaların cerrahi girişim öncesi dile getiremedikleri düşünce ve istekleri. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara., 2007.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.

SAĞLIK BİLİMLERİ VE MESLEKLERİ DERGİSİ

JOURNAL OF HEALTH SCIENCES AND PROFESSIONS

ISSN: 2148-7588